11 juli is een Vlaamse feestdag, want op die dag in 1302 wonnen de Vlamingen de Guldensporenslag. De naam dankt de veldslag aan de vergulde sporen van de gesneuvelde Franse ridders, die door de Vlaamse burgers en boeren van hun rijlaarzen werden ontdaan.

 

Het graafschap Vlaanderen hoorde bij het koninkrijk Frankrijk, maar voerde sinds de negende eeuw een autonome koers. Vlaanderen was economisch zeer gericht op Engeland, vanwege de wolhandel. Het graafschap koos daarom ook partij voor Engeland toen de Engelse en Franse koning met elkaar in conflict raakten over de Engelse bezittingen in Frankrijk.

Om Vlaanderen weer in het gareel te krijgen stuurde de Franse koning zijn leger op het opstandige graafschap af. Het Vlaamse leger van de graaf was geen partij voor de Fransen en het graafschap werd bezet. De rijke burgers en de lage adel, de leliaards, kozen partij voor de Fransen; de Vlaamse burgers, de liebaards, voor de gevangen genomen graaf. De Vlaamse burgers, onder leiding van Pieter de Coninck en Jan Breydel, kwamen in verzet tegen de Franse bezetters. Op 11 juli 1302 overwon hun leger, dat was bewapend met pieken en bogen, een Frans ridderleger. Dit leidde tot een schokgolf in Europa, want voor het eerst (als we de slag bij Ane in Drenthe in 1227 en de slag bij Stirling in 1297 niet meetellen) was een zwaarbewapend ridderleger verslagen door boeren en burgers.

De Guldensporenslag betekende niet dat Vlaanderen vrij was geworden. De Fransen wonnen enkele andere slagen en Vlaanderen werd geteisterd door een hongersnood. Pas toen het graafschap overging in Bourgondische handen overging keerde de rust in het graafschap weer terug.

In de negentiende eeuw werd de Guldensporenslag herontdekt. De slag werd vooral beroemd door de roman De Leeuw van Vlaanderen van Hendrik Conscience uit 1838. Deze historische roman speelde, net als De legende en de heldhaftige, vrolijke en roemrijke avonturen van Uilenspiegel en Lamme Goedzak in het land van Vlaanderen en elders van Charles de Coster uit 1867, een belangrijke rol in de Vlaamse nationalistische beweging. De Vlamingen, die zich door de Walen onderdrukt voelden in het nieuwe Belgische koninkrijk, hadden helden nodig waaraan ze zich konden spiegelen.

Ten slotte, in het Suske & Wiske-verhaal De Krimson-crisis worden Jan Breydel en Tijl Uilenspiegel dankzij Lambik naar het heden geflitst om Vlaanderen te bevrijden van de slechterik Krimson, die dictator is geworden toen Lambik op vakantie was. Dit Suske & Wiske-avontuur eindigt ook met een soort van Guldensporenslag tegen Krimson en zijn trawanten in het stadspark van Antwerpen.

 

Afbeelding: Wikipedia / Wikimedia Commons