Onlangs maakte Facebook bekend dat het in samenwerking met meerdere organisaties, waaronder in Nederland de Universiteit Leiden, de strijd gaat aanbinden tegen fakenews. Factcheckers zullen nieuws dat op Facebook de revue passeert controleren op waarheid, en het voor de gebruiker kenbaar maken wanneer de inhoud van de berichten in kwestie niet op waarheid berust.

Maar is het wel verstandig om als sociaal medium met zulke autoriteit te spreken wanneer het om de waarheid gaat? Weinigen zullen ontkennen dat fakenews een groot probleem is, dagelijks worden er duizenden valse nieuwsberichten het internet opgeslingerd, maar is het niet aan de gebruiker zelf om te filteren wat wel echt is en wat niet?

De frequentie van zogenoemd fakenews lijkt toe te nemen. Het is dan ook niet voor niets dat het begrip de laatste tijd in het middelpunt van de belangstelling staat bij traditionele media. Maar ondanks het onmiskenbare gevaar en het absolute kwaad van websites en accounts die dergelijke valse berichten verspreiden, moet de oorzaak dieper gezocht worden. En wat dat betreft mogen de traditionele media wellicht weleens een toontje lager zingen in plaats van zichzelf op te werpen als de verdediger tegen nepnieuws.

Dat mensen de berichten van alternatieve en obscure media voor zoete koek slikken, komt met name door het diepe wantrouwen tegen de gevestigde media. Dat wantrouwen is in veel gevallen niet terecht, maar de oorsprong van het fenomeen ligt wel bij de media zelf. Dat wantrouwen moeten de traditionele media zich dus aantrekken.

Het gevaar van fakenews zal voorlopig niet geweken zijn. Maar een deel van de oplossing ligt niet in traditionele media die als een kat in het nauw om zich heen slaan en mensen vertellen wat wel en niet echt is. Om op de lange termijn het vertrouwen te herstellen en daarmee de macht van fakenews in te perken, kunnen de media beter werken aan hun eigen imago. Door anderen openlijk de maat te nemen zal het vertrouwen niet toenemen en zal het fakenews niet verdwijnen. Hoe onterecht het wantrouwen in veel gevallen ook mag zijn; de media zullen noest voortploegend door de zure appel heen moeten bijten
Afbeelding: Wikimedia Commons