Review van de film Down to Earth van Rolf Winters en Renate Heinen.

 

We leven in een veranderende samenleving die de grote leugens van de vorige eeuwen achter zich begint te laten. Het communisme is gevallen, de kerken stromen leeg en steeds meer discriminatie wordt afgebroken door bewegingen voor democratie, vrouwen rechten en LHBT rechten. Recentelijk echter springen steeds meer New Age bewegingen in het gat dat sommigen ervaren doordat het christendom ongeloofwaardig is geworden. Dit heeft geleid tot een breed scala aan goeroes zoals Deepak Chopra die vage, ondefinieerbare “ervaringen” verkopen. Een van de nieuwste goeroes die internationaal faam weet te behalen is de Nederlander Rolf Winters met de film “Down to Earth” (2015).

“Down to Earth” is professioneel geschoten en spreekt veel mensen aan vanwege de kritiek op consumentisme, ecologische achteruitgang en onpersoonlijkheid in de huidige samenleving. Zo is de film populair bij milieubewuste kijkers en is de film getoond bij het Indigenous Peoples paviljoen tijdens de COP21 klimaat conferentie in Parijs. Ondanks veelvuldige referenties naar speciale “Earth Keepers” gaat de film echter niet zozeer in op maatregelen tegen de steeds groter wordende milieuschade. Wat de film voornamelijk weer geeft is hoe Winters en zijn vrouw Renate Heinen samen met hun kinderen voor een jaar de moderne maatschappij gedag zeggen en de wereld afreizen opzoek naar spirituele wijsheid. Ondanks de titel die Winters aan zijn film heeft meegegeven is “Down to Earth” alles behalve down to earth. Eigenlijk is er niets aan deze film dat kan worden omschreven als een nuchtere, realistische of rationele opvatting van de werkelijkheid.

Met hun huis verkocht, hun motivatie en consulting bedrijfje verkocht, de kinderen van 2, 4 en 7 jaar van hun antroposofische school gehaald, toog het gezin al filmend af naar de bossen van Michigan om medicijnman Nowaten te ontmoeten. Na drie jaar wachten mochten ze dan eindelijk op audiëntie komen. Na zo lang wachten mag natuurlijk wel verwacht worden dat een ontmoeting best bijzonder is en het gezin ervoer de ontmoeting dan ook als een ware openbaring. Hierdoor geïnspireerd trekt het gezin de wereld over op zoek naar nog meer openbaringen. Een reeks van diep klinkende horoscoop spreuken van Nowaten en andere sjamanen zijn dan ook opgenomen in de film.

Niet alleen de spreuken van Nowaten in de film zijn zweverig. De gehele 80 minuten durende film is een exercitie in het zeggen van zo veel mogelijk woorden met zo weinig mogelijk inhoud. Het resultaat is er dan ook naar. Winters heeft succesvol een volledig inhoudsvrije taal gecreëerd waar Deepak Chopra met zijn “kwantum bewustzijn” jaloers op kan zijn. Zo wordt er gesproken over “een diepe connectie met, en geloof in Alles”, en wordt er gesteld dat “alles energie is en alles geest is”. Ook stelt de film dat we “allemaal in touch geboren worden maar dit verliezen door ego” en dat we “weer met deze universele wijsheid in contact moeten komen”. Deze indrukwekkende woordsalade wordt nog eens verder aangedikt door referenties naar kosmische energie, universele levenskrachten, karma en spirituele zielen en geesten.

Alsof dat nog niet genoeg was kunnen met enige nadere observatie in deze soep van vaagheden toch enkele duidelijke ideeën worden waargenomen zoals telepathie, buitenzintuiglijke waarneming, en miraculeuze genezingen. Deze “genezingen” door zogenaamde “alternatieve geneesmiddelen” zijn slechts kwakzalverij. Winters neemt ook profetieën over de toekomst uiterst serieus maar deze besloot uiteindelijk niet op te nemen in zijn film.[1]

Bij monde van Winters is het belangrijkste doel van de film om mensen te tonen hoe ze weer “in contact kunnen komen met de natuur” en hun “eigen ego kunnen laten varen”. Het is boeiend om te zien hoe hier mee wordt omgegaan. Zo staat het gezin lachend voor de foto te poseren gehuld in lagen ruw afgewerkte dierenhuiden. Echt in harmonie met de dieren die waarschijnlijk onder ongecontroleerde omstandigheden gedood en gevild zijn zodat ze die foto konden nemen lijkt dit in ieder geval niet.

Naast “in touch” zijn met de natuur is dus ook het afbreken van “ego” belangrijk. Dit begrip ego wordt niet echt serieus genomen en is iets dat nog het meest weg heeft van een door westers boeddhisme geïnspireerde term op een inspiratieposter. Maar toch, als we het simpelweg opvatten als egoïsme dan moet erkend worden dat Winters met zijn film niet vrij is van hypocrisie. Niet alleen omschrijft Winters zijn eigen film als “een meesterwerk” op zijn site[2], zijn beslissing om zijn kinderen mee te nemen op zijn spirituele ontdekkingstocht spreekt ook niet van onbaatzuchtig ouderschap. Aangezien de familie Winters gelooft dat de medische wereld een groot complot hanteert om vaccins te verkopen hebben ze hun kinderen niet ingeënt.[3] Oningeënt met zeer jonge kinderen door gebieden reizen waar Japanse encefalitis, malaria, hepatitis A, B en C, hondsdolheid, tuberculose, meningitis, difterie, tetanus en polio, bof, mazelen en rode hond heersen is redelijk onverantwoord. De familie mag van geluk spreken dat hun kinderen niet zijn overleden. De film spreekt uiteraard met lof over de kinderen op deze reis.

Hier boven op komt nog eens dat het twijfelachtig is in hoeverre de kinderen op deze filmreis van fatsoenlijk onderwijs hebben kunnen genieten. Aangezien de periode tussen ongeveer het 2e en 10e levensjaar bekend staat als een kritieke periode voor het ontwikkelen van vaardigheden zoals taalbeheersing, schriftbeheersing, rekenen en muzikaliteit [4]. Zijn zoontje wilde in ieder geval niet mee komen en at in de eerste weken vrijwel niets. [5] Van een vrije keus voor de kinderen om mee te doen aan dit project en om op deze manier gefilmd te worden was in ieder geval geen sprake.

Al met al lijkt deze film een voorbeeld van uit de hand gelopen “Ietisme”, de houding waarbij niet (meer) gelooft wordt in de gevestigde religies maar waarbij er wel wordt vastgehouden aan “iets hogers”. Deze houding is internationaal aan een flinke opmars bezig dus Winters zal nog wel een tijd een groeiend publiek houden. In Nederland is de vraag naar zulk ondefinieerbaar spiritueel ietsisme inmiddels over zijn hoogte punt heen volgens de EO.[6]

“Down to Earth” is een film die tjokvol zit met ondefinieerbare spirituele feel-good-nonsens. Voor iedereen met een greep op de realiteit die tracht mentaal gezond te blijven is deze film dan ook af te raden. Winters is met deze film opgestaan als de Nederlandse Deepak Chopra, een dubieuze eer.

 

Mark Huisjes, student Milieu en Natuurwetenschappen aan de Universiteit Utrecht

[1] Interview met Rolf Winters door Lilou Mace voor het YouTube kanaal Lilou Mace TV https://www.youtube.com/watch?v=Ozc8M34xI8o

[2] http://www.downtoearthfilm.com/

[3] Persoonlijke communicatie met Rolf Winters.

[4] S. Pinker (1994) – The Language Instinct: How the Mind Creates Language http://www.goodreads.com/book/show/5755.The_Language_Instinct

[5] Interview met Rolf Winters door Lilou Mace voor het YouTube kanaal Lilou Mace TV https://www.youtube.com/watch?v=Ozc8M34xI8o

[6] Onderzoek EO, God in Nederland (2016) http://www.eo.nl/geloven/nieuws/item/nederland-is-god-kwijt-geraakt/