Hoewel helaas velen van ons, of we nu links of rechts zijn, het elke dag wel zeggen of schrijven, is er helemaal niet zoiets als een “islamitische wereld” of een “moslimland”. Geen enkel land is 100% moslim; er wonen vele miljoenen ongelovigen, christenen, joden, hindoes en anderen het Midden-Oosten en Noord-Afrika, Zuid-, Centraal- en Zuidoost-Azië. Trouwens, deze landen delen verder ook helemaal niets anders, zoals taal (slechts 24% van de moslims spreekt Arabisch, de rest kan de Koran meestal niet eens zelf lezen), cultuur, geschiedenis, economie etc., dus het is raar om ze op één hoop te gooien alsof het een eenheid is.

Door te spreken over “islamitische wereld” of “moslimlanden” of iets dergelijks, ontkennen we in feite dat deze miljoenen mensen bestaan, hetgeen een ernstige vergissing is. Deze mensen worden – in de meeste gevallen – al gemarginaliseerd en onderdrukt; door zelfs hun bestaan te ontkennen door deze generaliserende termen te gebruiken, bewijzen wij hen een nog grotere ondienst. Als je dan toch een begrip wilt gebruiken, raad ik ‘overwegend islamitisch land’ of ‘moslimmeerderheidsland’ aan. Vaak is ‘Midden-Oosten’ een goede plaatsvervanger van ‘islamitische wereld’ die de meeste overwegend islamitische landen omvat waar doorgaans discussie over is in Europa. ‘Arabische wereld’ heeft weer zijn eigen problemen, omdat hiermee onder andere de Berbers en Koerden worden uitgesloten.

Religies bezitten geen mensen of landen

Men zou nog kunnen stellen dat, grondwettelijk gezien, vele van de landen in de genoemde regio’s de islam, of een specifieke stroming daarvan, hebben ingesteld als officiële staatsgodsdienst. Dat klopt. Maar zou niet moeten. Het maakt sowieso nog steeds niet alle inwoners moslim. Maar het creëert wel een hoop ongelijkheid, onderdrukking, marginalisering en mensenrechtenschendingen van vrijwel alle bevolkingsgroepen in die samenlevingen. Dit voedt het idee dat burgers ‘eigendom’ zijn van de islam, die zou moeten dicteren hoe zij moeten leven, of zij nou moslim zijn of niet, en ongeacht of zij vrijzinnig of orthodox zijn. Dit is bovendien dodelijk, letterlijk, voor afvallige moslims (ex-moslims), die volgens de vijf hoofdscholen van de islam de doodstraf verdienen. Er zijn dan ook 13 landen met de islam als staatsgodsdienst (14 als je Islamitische Staat meetelt) waar je door de staat kunt worden geëxecuteerd voor apostasie.

Het heeft ook externe implicaties: het praten over ‘moslimlanden’ voedt het idee dat er een vast aantal landen is waar niet alleen iedereen moslim is, maar waarbuiten moslims ook niet ‘thuishoren’. Zo vertellen xenofoben in Europa moslims dat ze ‘terug moeten naar hun eigen land’, ook als ze in bijvoorbeeld Nederland zijn geboren en hier als moslim opgevoed of zich hebben bekeerd. Zeker voor die laatste groep is de vraag welk land ‘terug’ zou moeten zijn. Vaak wordt Saoedi-Arabië genoemd, omdat daar de islam is ontstaan en Mekka ligt.

Europa is ook niet ‘christelijk’

Als we die logica gebruiken, zouden atheïsten christenen en joden kunnen vertellen om terug te gaan naar Israël/Palestina, waar hun religies ontstonden met Jeruzalem als middelpunt; het is even absurd, intolerant en xenofoob. Zoiets zou je zeker van christenen niet snel zeggen, omdat we Europa al gauw met het christendom vereenzelvigen. Dat is eveneens een nogal problematische gedachte, aangezien dit continent nimmer homogeen christelijk is geweest, hoe hard kruisvaarders en missionarissen ook hun best hebben gedaan om heidenen en moslims te doden of dopen. Maar van joden is dat wél gezegd, vooral tussen ca. 1850 en 1950, en we weten nog goed waartoe dat heeft geleid.

Landen en hun inwoners zijn geen ‘bezit’ van bepaalde godsdiensten, noch zijn bepaalde territoria ‘gereserveerd’ voor aanhangers ervan ten koste van andersdenkenden. Het is 2017, hoog tijd voor mondiaal secularisme. Laten we over de hele planeet alle staten en religies scheiden, (on)geloof een privézaak maken en iedereen gelijk behandelen voor de wet: geen discriminatie en geen privileges. Waar je ook woont, deze wereld is een thuis voor iedereen. Een eerste stap om dat te bereiken is door het te erkennen in ons dagelijks taalgebruik.

 

Afbeelding: Wikimedia Commons.