Vrijdenker Leon Korteweg factcheckt de gewraakte uitspraken van Emmanuel Macron die een Twitterstorm veroorzaakten.

Tal van (social) media hebben de afgelopen dagen gretig een antwoord van de Franse president Emmanuel Macron op de G20 in Hamburg (7-8 juli) over Afrika’s ‘beschavingsuitdaging’ en ‘7 à 8 kinderen per vrouw’ met veel boos kabaal uit de context gerukt.

Het begon met een tweet van het relatief kleine linkse ‘anti-kapitalistische’ Franse tijdschrift Politis op 10 juli om 12:00 (dus ruim twee dagen na de top), met een video van 28 seconden, waarin twee fragmenten van Macron aan elkaar zijn geplakt. Deze zijn gehaald uit een 3-minutenlang antwoord van Macron op een vraag van een journalist uit Ivoorkust over een ‘Marshallplan voor Afrika’, waarbinnen de twee opmerkingen niet veel bijzonders lijken te zeggen. Maar op grond van de bewerkte Politis-video draaide Twitter door en iedereen had er meteen wat van te zeggen.

Zelfs in de gerespecteerde Guardian verscheen een opiniestuk volgens welke Macron zich racistisch en koloniaal zou hebben uitgelaten, vergelijkbaar met een uitspraak van Sarkozy, die het “bracht met de poëzie die je kunt verwachten van een Fransman, onjuist en verdomd arrogant.” Het is fijn dat de Guardian-commentator alvast het goede voorbeeld geeft door zelf niemand met discriminerende etnische stereotypen te stigmatiseren.

Commentaren van de meer centrum-linkse media The Independent en Vox zijn wat genuanceerder en laten iets meer van de context zien, maar overwegen dat Macrons uitlatingen wel als racistisch, seksistisch en koloniaal ‘zouden kunnen worden opgevat’ en dat hij zich op z’n minst onhandig heeft uitgedrukt. Vox geeft bovendien de complete video, een link naar een Franstalig transcript en een gedeeltelijke Engelse vertaling van de eerste helft.
Macrons volledige respons lijkt bij nadere beschouwing helemaal geen tekenen racisme, seksisme of kolonialisme te vertonen. Hoe komt het dan toch dat sommige mensen zo massaal boos zijn? Misschien komt dat voor een deel omdat veel mensen tegenwoordig geen Frans meer kunnen en Engelstalige media niet de moeite nemen om de gehele tekst te vertalen (zelfs Politico embedde alleen maar de video zonder Engelstalige ondertiteling), hetgeen de deur open laat voor quote mining. Het dwingt Fransonkundige lezers uit te gaan van incomplete Engelse vertalingen. Nou, dan moet ik het zelf maar doen. Hier de tweede helft.

Noot: ik heb Google Translate gebruikt als hulpmiddel, gebaseerd op het transcript van Media Guinee, met kleine bewerkingen van eigen hand om het leesbaarder grammaticaal correct te maken.

“Dus, als we een samenhangend antwoord willen hebben voor Afrika en Afrikaanse problemen, moeten we een meerlaags beleid ontwikkelen dat veel geavanceerder is dan een simpel Marshallplan en het inzamelen van miljarden. Als de private sector erbij betrokken kan worden, moet die erbij betrokken worden en moeten wij haar begeleiden.

We zijn blij met de Wereldbank in termen van essentiële infrastructuur, onderwijs, volksgezondheid. Er is een rol voor publieke financiering en binnen dit raamwerk moeten we handelen. Het is onze verantwoordelijkheid.
In termen van veiligheid moeten we handelen in verband met Afrikaanse regionale organisaties. Dit is wat Frankrijk doet met Operatie Barkhane in de Sahel, maar breder middels wat we afgelopen zondag hebben opgezet met de G5 Sahel: ontwikkeling, veiligheid.

Dan is er nog een gedeelde verantwoordelijkheid. Het Marshallplan dat u voor Afrika wilt, is ook een plan dat zal worden gesteund door Afrikaanse regeringen en regionale organisaties. Door rigoreus bestuur, de bestrijding van corruptie, een strijd voor goed bestuur, een successvolle demografische transitie in landen die vandaag de dag nog 7 à 8 kinderen per vrouw hebben. Je kunt besluiten om [simpelweg] miljarden euro’s eraan te besteden, [maar] daarmee zul je niets stabiliseren. Het plan van deze transformatie, dat we samen moeten uitvoeren, moet rekening houden met de Afrikaanse bijzonderheden [d.w.z. per land] door en met de Afrikaanse staatshoofden.

Het is een plan dat rekening moet houden met onze eigen commitments aan alle projecten die ik zojuist heb genoemd, de publieke en private [sector] beter met elkaar verbinden en het moet gedaan worden op een veel regionalere manier, soms zelfs nationale [manier]. Dat is de methode die is aangenomen en dat is wat we overal doen waar we betrokken zijn.”

Dus, samenvattend zegt Macron dat Afrikaanse landen complexe problemen hebben die een complexe oplossing nodig hebben, waarbij onder meer de volgende actoren worden betrokken:
1. De private sector, de Wereldbank, Afrikaanse regionale organisaties (zoals de G5 Sahel), Afrikaanse regeringen, Afrikaanse staatshoofden.
en de volgende onderwerpen/middelen:
2. Samenwerking tussen deze actoren, publieke financiering, essentiële infrastructuur, onderwijs, volksgezondheid, veiligheid, ontwikkeling, een strijd voor goed/rigoreus bestuur, een strijd tegen corruptie.
Eén van de resultaten zal ‘een succesvolle demografische transitie’ zijn, in tegenstelling tot de hoge geboortecijfers die landen in Afrika nu nog hebben. Daarna herhaalt hij dat je meer moet doen dan alleen geld sturen, wat – volgens hem – het Marshallplan eigenlijk alleen maar was.

Nu vraag ik aan alle tierende twitteraars: waar heeft Macron gezegd dat ‘Afrikaanse vrouwen gewoon minder kinderen moeten krijgen’? Dat het op de een of andere manier alleen “hun probleem” of verantwoordelijkheid is (en niet van mannen of niet-Afrikanen)? Dat Afrikaanse vrouwen gewoon dom, achterlijk, ‘onbeschaafd’, raciaal minderwaardig of whatever zijn? Dat er geen eurocent ontwikkelingshulp naar Afrika moet omdat het toch niks verandert?
Inderdaad, dat heeft-ie helemaal nergens gezegd.

‘X kinderen per vrouw’ is een gangbare term in de demografie; het beweert geheel niet dat bepaalde geboortecijfers enkel de schuld/probleem/verantwoordelijkheid zijn van vrouwen. Bij demografen is overigens bekend dat dé oplossing voor het terugdringen van hoge geboortecijfers vrouwenemancipatie is, een complex fenomeen dat o.a. samenhangt met onderwijs (voor alle meisjes en vrouwen en o.a. over de gelijkheid van mannen en vrouwen) en volksgezondheid (seksuele voorlichting en beschikbaarheid van voorbehoedsmiddelen en abortus etc.). Macron noemt deze factoren ook kort; als het aan mij lag had dat nog wel explicieter gekund, maar goed.

Bovendien zei Macron duidelijk dat ‘er een rol is voor publieke financiering’ en ‘het onze verantwoordelijkheid is’, maar dat een ‘louter financieel Marshallplan’ niet genoeg is: westerse regeringen zullen nauw betrokken moeten zijn bij verschillende projecten en concrete besluitvorming om ervoor te zorgen dat dat geld effectief besteed wordt aan waar het voor bedoeld is (en niet door corruptie of inefficiëntie wordt verspild).

Het quote minen van deze twee fragmenten en je eigen ideologische frame en commentaar erbij verzinnen over hoe deze opmerkingen op de een of andere manier ‘racistisch’ en ‘seksistisch’ zijn (of ‘neokoloniaal’ of weet ik veel wat), is gewoon nepnieuws, want zo is het niet gebeurd. Politis en commentatoren die het uit de context rukken en er een heel verhaal omheen verzinnen dat redelijkerwijs geenszins af te leiden is uit Macrons woorden: ga je schamen.

 

Foto: Emmanuel Macron in gesprek met Vladimir Poetin op de G20-top in Hamburg (Kremlin.ru CC-BY-SA 4.0).