Jeroen Adema over Merkel en de media in Duitsland. 

 

Vroeger, toen de kabeltelevisie nog jong was en de overheid zich nog met de invulling van de programma’s bemoeiden, zaten er nog exoten op de kabel. In Oost-Groningen bijvoorbeeld kon je de Deense televisie ontvangen. In Zeeuws-Vlaanderen de Franse zenders TF1 en Antenne 2. En in Enschede en Hengelo had je het “Fernsehen der DDR”. De kijkers wilden liever RTL+ vanwege het voetbal en de seksfilms. Dat vond, de vaak uit linkse betweters bestaande programmaraad uiteraard niet goed. Als alternatief stelden zij daarbij dus het “Fernsehen der DDR” voor. Hoe dat een alternatief kon zijn was niemand duidelijk, maar dat is een ander verhaal. Op het “Fernsehen der DDR” kwamen naast verbazend goede Franse en Scandinavische films en series ook programma’s zoals “Alltag im Westen” en “Der schwarzer Kanal” aan bod. De laatste twee programma’s hadden als doel de leugens en onzinnigheden van de West-Duitse media aan te tonen. Net zoals naar het nieuws keek bijna niemand naar deze programma’s. Om toch kijkers te lokken werd er bewust een Amerikaanse film of een spektakelshow uitgezonden. Tja, je moet toch wat. Met de val van de muur zouden de media eindelijk objectiever worden.

In tegenstelling tot wat Joost van Spanje gisteren op de Joop schreef is de Duitse pers niet bepaald objectief geweest over de vluchtelingencrisis. Sterker nog, men heeft wel heel veel DDR-tactieken overgenomen om de kijker te overtuigen van de noodzaak om zo veel mogelijk vluchtelingen op te vangen. Op de Duitse televisie was er nergens een kritisch geluid te horen. Op de talkshows van ARD en ZDF buitelde men zich over tegenstanders en critici van de “Wilkommenskultur” heen. Als er al eens kritische CSU- of FDP-leden aan het woord gelaten werden was dat zo kort mogelijk en liefst werden ze daarna meteen uitgejoeld door het publiek. Op de commerciële zenders was het geen haar beter. Zowel n-tv als N24 zaten erg op de lijn van Angela Merkel. Tegenspraak kon je alleen op Russia Today (ook niet bepaald objectief natuurlijk), de ORF of de SRF horen. Zenders die in Duitsland maar beperkt op de kabel zitten. Dus de gemiddelde Duitser werd wijsgemaakt dat men die stroom vluchtelingen wel aan kon. In eerdere artikelen heb ik al uitgelegd dat de waarheid wat anders in elkaar steekt. Mede dankzij het gebrek aan objectiviteit wordt het populisme bevorderd en gaan mensen geloven in nepnieuws van alternatieve media, vol xenofobe complottheorieën.

Maar terug naar wat Van Spanje schreef. Het is tekenend hoe weinig objectief de Duitse publieke omroep is geworden. Kritische geluiden zoals in “Extra 3” (ARD), de “Heute Show” (ZDF) worden zo laat mogelijk ’s avonds uitgezonden. De “Muttikratie” van Angela Merkel is dus niet echt bevorderlijk voor de democratie en een objectieve media. Terwijl de Duitse overheid wel liep te schreeuwen toen Berlusconi probeerde om de Italiaanse publieke omroep onder zijn invloed te brengen. Ook toen de Polen en de Hongaren hun publieke omroepen onder invloed van de staat te brengen was het huis te klein. Toen Sarkozy hetzelfde in Frankrijk deed bleef het echter stil. Uiteraard horen we ook niets over het feit dat het CDU zowel bij de ARD als bij het ZDF heel veel te vertellen heeft. Dat Angela Merkel volgende week zondag op primetime haar verhaal op RTL mag doen is zeker ook heel toevallig. Toen in 1994 Helmut Kohl, een soortgelijk podium op SAT.1 kreeg, was in Duitsland het huis te klein.

Omdat de gemiddelde Nederlander Duitsland niet meer zo interessant vindt valt het niet zo op. Maar de Duitsers hebben een transformatie ondergaan. Duitsland begint steeds meer op een DDR 2.0 te lijken. Schrijf wat verkeerds of je bent je baan kwijt. Jouw surfgedrag wordt gemonitord en ben je werkloos dan wordt je aan controles onderworpen waarvan de Stasi nog zou opmerken dat wel iets minder kan. Van Spanje heeft alleen de berichtgeving over de vluchtelingen aangesneden. Maar bij de berichtgeving over Griekenland en de Brexit zie je precies dezelfde tendensen. De media herhaalt graag wat Merkel vindt. De media is de poortwachter van de democratie en niet, zoals ook sommigen in Nederland graag schijnen te denken, de pootwachter van de gevestigde orde. Het is dus jammer dat Van Spanje zijn oogkleppen niet wil afzetten. De Duitse democratie loopt het risico ondermijnd te worden door jaknikkers en meelopers. Het zou helpen als de politieke partijen en de kerken geen zitting meer nemen in de besturen van ARD en ZDF. Dat aanpassen getuigt van politieke moed. Hopelijk heeft Merkel nog moed…

Maar laten we positief eindigen: met onze NPO en haar omroepverenigingen hebben we het dus nog niet eens zo heel slecht getroffen…

 

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons