Jeroen Adema over de Duitse verkiezingen van afgelopen zondag en de Oostenrijkse verkiezingen die over drie week zullen plaatsvinden. 

 

Angela Merkel en Christian Kern

Wat hadden de Oostenrijkse en de Duitse regeringen tot eergisteren met elkaar gemeen? Beide regeringen waren samengesteld uit een coalitie tussen christendemocraten en sociaaldemocraten. In Duitsland zwaaide Angela Merkel de scepter, in Oostenrijk probeerde Christian Kern (SPÖ) de regering te redden nadat partijgenoot Werner Faymann in 2016 er de brui aan gaf.

In beide landen was de coalitie tussen christendemocraten en sociaaldemocraten niet populair, want een echte oppositie was er niet. Hoewel in Oostenrijk de FPÖ, een populistische partij geleid door Hans-Christian Stracher, nog probeerde iets van oppositie te voeren. In Duitsland waren de Groenen en de Linkspartij gewoon te klein. Geen wonder dat de coalitie van Angela Merkel met de sociaaldemocraten zondag afgestraft werd. Dat zal over drie weken in Oostenrijk niet anders zijn. Maar daar houden de gemeenschappelijkheden ook op.

 

De Oostenrijkse Camiel Eurlings

Waar in Duitsland de verkiezingen weer dodelijk saai waren, zit de Oostenrijkse verkiezingscampagne vol vuurwerk. Ook dat moet u niet verbazen. In Duitsland heeft de regering-Merkel braaf en min of meer stabiel de rit uitgezeten. In Oostenrijk heeft de vice-premier Sebastian Kurz (ÖVP) in mei de regering opgeblazen. Kurz, die het beste vergeleken kan worden met Camiel Eurlings (CDA) of Jan Paternotte (D66), is een politiek talent en was de jongste minister van Buitenlandse Zaken ooit.

Anders dan Eurlings of Paternotte bedient Kurz zich echter van vrij populistische taal. Hij schuwt daarbij de controverse niet. Hoewel Kurz met zijn ÖVP de regering opgeblazen heeft is hij in Oostenrijk zeer populair en is hij de kandidaat voor het kanselierschap. Dankzij de omstreden Kurz zijn de Oostenrijkse verkiezingen erg levendig. Op alle vier de grote zenders wordt er aandacht aan de verkiezingen besteed. Van verkiezingsquizzen op ORF Eins tot volwaardige debatten en factchecks op Puls 4 en ATV. Iedere zender probeert de kiezer warm te krijgen voor de verkiezingen. Desalniettemin is de regering-Kern (SPÖ/ÖVP) weinig populair.

 

Alternative für Deutschland

In Duitsland waren er, op een groot debat tussen Merkel (CDU/CSU) en Schulz (SPD) na, er geen echte grote TV-optredens geweest. Ook was er in de kranten heel lang maar weinig aandacht voor de verkiezingen. Ter verdediging moet wel vermeld worden dat de campagne ook in de zomervakantie viel. Desalniettemin, de Duitse campagne was saai. Het debat tussen Merkel en Schulz werd ook door de leider van de liberale FDP betitelt als ‘Net zo saai als het wachten bij de dienst burgerzaken.’ Merkel en Schulz waren het dan ook heel vaak met elkaar eens.

Als er al reuring was dan werd deze door Alternative für Deutschland (AfD) veroorzaakt. Denk hierbij aan Alexander Gauland die zei dat Duitsland trots mocht zijn op de prestaties van de Wehrmacht in de Tweede Wereldoorlog. (Ewout Klei schreef hierover een heel kritisch stuk.) Ook het willen uitwijzen van een Hessische minister van Turkse afkomst zorgde voor de nodige ophef. Naast de usual suspects, zoals Alexander Gauland en Alice Weidel ,verscheen in Saksen ook ex-nieuwslezer Hans Hermann Gockel ten tonele. Gockel die van 1985 tot 2006 op het commerciële SAT.1 en later op N24 het nieuws las, had zich helemaal bekeerd tot de ideologie van de AfD. De Wehrmacht-uitlatingen van Gauland leverden hem een spreekverbod op in Neurenberg. De Groenen hadden nog last van de naweeën van de G20-rellen in Hamburg. Dit leidde in de talkshow van Sandra Maischberger op de ARD (of Das Erste zoals de Duitsers het noemen) nog tot een relletje…

 

Jamaica-coalitie

Deze uitzonderlijke saaie verkiezingen zullen echter wel tot Jamaica-coalitie leiden tussen CDU/CSU, FDP en de Groenen. Zo krijgt Merkel het wel makkelijker, want zij kan de Groenen en de FDP mooi tegen elkaar uitspelen. Sterker nog, de FDP krijgt mogelijk niet het vicekanselierschap. Met Winfried Kretschmann uit Baden-Württemberg heeft Merkel echter een betrouwbare partner. Hoewel Kretschmann lid van de Groenen is staat hij bekend als de beschermer van de auto-industrie en deelt hij veel conservatieve waarden met het CDU. Dat kan dus nog eens leuk worden.

Vermakelijker wordt het in Oostenrijk. Het eerste debat tussen de kopstukken van de in de Nationalrat zittende partijen ontaarde alweer in moddergooien. Vooral Christian Kern en Hans-Christian Strache gingen hevig te keer tegen Sebastian Kurz. En er zijn nog drie grote debatten te gaan. Over de kleinere confrontatiedebatten op de ORF en ATV hebben we het dan nog niet eens gehad.

Niettemin staat de uitslag in grote lijnen vast. De FPÖ komt als juniorpartner in de regering. Kurz of Kern wordt kanselier. Met veel meer geschreeuw dan in Duitsland zijn de Oostenrijkse verkiezingen ook redelijk voorspelbaar.

Maar ja, politiek is in Duitsland ook geen entertainment. Stefan Raab, een bekende Duitse TV-ster, heeft het in 2013 geprobeerd om een debat als zaterdagavondentertainment te verkopen. Hij faalde jammerlijk. Het publiek vond het zeer ongepast.

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons