De opkomst van de Duitse Bundestag-verkiezingen is een fractie lager dan vier jaar geleden. Dat schrijft der Spiegel in het live-blog over de verkiezingen:

Tot 14 uur stemden op zondag volgens de voorzitter van de verkiezingsbureau Dieter Sarreither 41,1 procent van de kiesgerechtigden. In 2013 bedroeg dat percentage op dat moment 41,4 procent. De stemlokalen sluiten om 18 uur. De partijen probeerden tot het allerlaatste moment, om zwevende kiezers te mobiliseren. Bij de verkiezingen van 2013 lag de opkomst uiteindelijk op 71,5 procent, iets boven de laagste opkomst aller tijden van 70,8 procent in 2009.

Bijna iedereen in Duitsland gelooft dat Poetin de verkiezingen probeert te beïnvloeden, maar aangezien de grootste partij, CSU/CDU een Poetin-vriendelijk standpunt heeft, lijkt dat voor de Russen niet echt nodig. Russische hackers zouden op sociale media de campagne van de AfD hebben gepusht. Die Poetin-intrige lijkt trouwens het enige dat de Wahl ‘kampf’ nog een beetje interessant kon maken. De meeste Duitsers vonden het oersaai.

De stembussen zijn tot zes uur vanmiddag open, en snel daarna kunnen we een voorlopige uitslag verwachten.

Het is te hopen dat onze oosterburen niet net zo’n duivels moeilijke formatieperiode tegemoet gaan als wij. Dat Angela Merkel Kanzlerin blijft lijkt uitgemaakte zaak. De vraag is met wie zij gaat regeren. Volgens de Frankfurt Allgemeine Zeitung zijn de enige realistische coalities ‘Jamaika’, oftewel zwart-geel-groen (CDU/CSU + de liberale FDP + Grüne) en de ‘Große Koalition’ (CDU/CSU + SPD). Het zou kunnen zijn dat de verkiezingsuitslag een grote coalitie min of meer noodzakelijk maakt. Deze saaiste aller werelden lijkt mij de meest waarschijnlijke. Tijdens het televisieduel tussen Martin Schulz en Angela Merkel, dat in Nederland als beschaafd, maar saai werd gewaardeerd, hadden sommige commentatoren de indruk dat ze al over de nieuwe regering aan het onderhandelen waren.

Een ‘Jamaika’-coalitie zou een bijzonder exotische primeur zijn: het is tot nu toe alleen in deelstaten voorgekomen. Het zou de Duitse manier van een gordon sanitaire kunnen zijn, om de rechtsradicale AfD buiten spel te zetten. Maar de onderlinge verschillen tussen Grüne en SPD zijn groot: vluchtelingen, klimaatverandering, fiscale rechtvaardigheid. Jamaika zou een onpopulaire keuze zijn, gedwongen door de cijfers, maar niet gedragen door het volk.

De uitslag van de Duitse verkiezingen lijkt dus bij voorbaat een tragisch aspect te hebben: er komt waarschijnlijk weer een compromisregering, die alles op alles moet zetten dat haar beleid niet als doormodderen wordt ervaren, omdat anders de AfD zou kunnen doorgroeien tot de proporties van de PVV.

Volg de Duitse verkiezingen op Twitter met de hashtag #BTW17.

Afbeelding Wikimedia Commons