Haagse scholen zouden het Paasfeest afzwakken om zo hun islamitische leerlingen tevreden te houden. Het was een bericht dat deze week in het Algemeen Dagblad verscheen en veel commotie veroorzaakte op de sociale media, bij het koffiezetapparaat en bij mij op de universiteit. Was het nu juist, om op scholen waar veel kinderen van allochtone, islamitische afkomst zitten het Paasfeest zo vorm te geven dat het christelijke karakter van het feest wat minder pregnant naar voren komt? Of was dit de reinste toegefelijkheid?  Hoe het ook zij, het laat iets belangrijks in onze samenleving zien: wij twijfelen en worden alsmaar onverschilliger.

 

Het lijkt een steeds vaker voorkomend fenomeen te zijn dat christelijke feestdagen haar karakter verliezen bij openbare vieringen. Bij Kerst is dit al langer het geval, en Pasen heeft al een eeuw te kampen met een foutieve associatie met de paashaas. Het is het seculiere antwoord op iets dat, met recht, diep religieuze waarde heeft en herdacht moet blijven worden. Mocht u, anders dan ik, atheïst zijn, zou u daar ook voor moeten zijn: hoe u het ook wendt of keert, alle christelijke feestdagen horen nu eenmaal tot het corpus van onze vieringstraditie.

 

Nu is de daling van de intensiteit waarmee Nederlanders christelijke feestdagen vieren gemakkelijk te verklaren: Nederland is al vroeg aan het seculariseren geslagen en heeft alles wat bij deze godsdienst hoort – kerken, symbolen, rituelen, maar ook de feestdagen – afgezworen. Badwater, kind, dat verhaal.

 

Afgelopen week dacht ik na over de hoofdzonden, waarvan de traagheid, vreemd genoeg, het meest naar voren komt in deze tijd. Vreemd genoeg, omdat wij leven in een tijd waarvan velen zeggen dat het vluchtiger is dan al de tijden hiervoor. Maar wellicht hoeft dit elkaar niet uit te sluiten. Dat de samenleving als geheel, dat de informatievoorziening, dat de vastigheid van ons bestaan steeds meer vervluchtigd. Toch denk ik dat wij, mensen in de moderne tijd, juist die traagheid in ons hebben.

 

Ik zal uitleggen waarom: uit traagheid vloeien namelijk twee elementen voort: twijfel en onverschilligheid. Deze twee elementen grijpen steeds vaker om ons heen en vinden wij ook in het voorbeeld van de Haagse basisscholen terug. Het is twijfel over wat waarheid is, iets wat nog enigszins te begrijpen is, maar ook twijfel over wie wij zijn. Juist deze twijfel over identiteit zien wij terug als wij constateren dat deze basisscholen het Paasfeest laten verwateren, een authentiek christelijk feest in verband gaan brengen met de islam en paasstokken afbreken zodat het Kruis niet meer zichtbaar is. Dat andere element, onverschilligheid, is wellicht even pregnant als de twijfel. Oppervlakkig gezegd kunnen wij constateren dat het voor veel mensen niet uitmaakt of het Paasfeest van haar religieus-christelijke karakter wordt ontdaan, maar als wij verder kijken zien wij sterk dat de onverschilligheid in iets ingrijpends resulteert: de behoefte alles van waarde af te breken.

 

Het afbreken van alles van waarde zien wij in de discussie rond het ‘vrijwillig’ levenseinde, maar niet minder bij het aanpassen van het Paasfeest. Het een houdt, uiteraard, verband met het andere. Door het religieuze uit feesten te halen, neemt men het intrinsieke karakter van dat feest weg en dus verdwijnt het fundament van datzelfde feest. Bij het leven is dat evenzo: door de intrinsieke waarde van het leven voor God weg te nemen – iets waar wij juist bij Goede Vrijdag en Pasen bij stil staan –, verdwijnt het fundament van het leven en verdwijnt dus ook de waarde van het leven. Eigenlijk is de stap naar abortus, euthanasie en het steeds gemakkelijker en onverschilliger omgaan met de dood erg klein.

 

Het horen en lezen van het nieuws over de Haagse basisscholen vond ik dan ook verschrikkelijk. Hoe er tegenwoordig over het leven, de dood, christenheid en de mens op zich wordt gesproken is juist zo erg, omdat het laat zien waarom Nederland in veel opzichten achteruit gaat. De liberale samenleving, met haar opvattingen, kunnen nergens toe leiden. De fundamenten worden verloochend, en wie zijn fundamenten verloochent kan niet blijven. Twijfel en onverschilligheid zijn om deze reden dan ook de ziekte van onze tijd, want onze fundamenten, die zijn dood, en wij hebben het zelf gedaan. Wij zouden gewoon weer meer moeten gaan geloven.

 

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons