Voormalig directeur Henk van Rhee draait zich om in zijn graf. Maar of dat erg is?

 

In 2012 lag de christelijke stichting Tot Heil des Volks zwaar onder vuur, omdat Different, onderdeel van deze stichting, homo’s zou genezen. Tot Heil des Volks had een evangelische visie op homoseksualiteit: het was niet alleen zondig maar ook onnatuurlijk. En omdat God alles kon zou hij ook homo’s kunnen genezen. Zo geweldig is God namelijk.

Marije van Beek, journaliste bij Trouw, ontdekte dat christelijke homo’s die hun geaardheid zondig vonden in therapie konden gaan bij Different om hun gevoelens te onderdrukken. Deze therapie werd bovendien geheel vergoed door de zorgverzekering. Het christelijke Nederlands Dagblad meldde twee week later dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) Different had vrijgepleit, maar SBS toonde daarna aan dat je als homo nog wel degelijk een homogenezingstherapie kon krijgen, in het televisieprogramma Undercover in Nederland van Alberto Stegeman.

De kwestie volgde ik op de voet. Ik had mij een half jaar eerder uitgeschreven uit de kerk en beschouwde dit als een ‘geestelijke strijd’ tussen liberalisme en fundamentalisme. Zeer orthodoxe protestanten voelden zich geslachtofferd door de ‘seculiere meerderheidscultuur’ die christenen in de beklaagdenbank zou zetten. Men vergat echter dat de minderheden onder de minderheden – in dit geval dus homoseksuelen met een orthodox-christelijke achtergrond – in een keurslijf werden gedwongen omdat ze niet zichzelf mochten zijn. Directeur Henk van Rhee, die voor zijn werk bij Tot Heil des Volks directeur van het partijbureau van de ChristenUnie was, hield niet op om in het Nederlands Dagblad geharnaste taal over de liberalen, in het bijzonder die van D66, uit te slaan, daarbij voor 100% gesteund door ND-hoofdredacteur Peter Bergwerff. Ze hadden hun geestelijke wapenuitrusting uit Efeziërs 6 aangetrokken en stormden als Don Quichottes op de seculiere windmolens af.

In die tijd was ik nog lid van D66 en die hele kwestie met Different was ook de reden dat ik een gepassioneerde D66-aanhanger was: het christelijke fundamentalisme bedreigde mensen in hun vrijheid, ook mijn vrijheid, en mocht daarom wel een toontje lager zingen. Achteraf kan ik zeggen dat ik mijn liberale onverdraagzaamheid redelijk spiegelde aan de christelijke onverdraagzaamheid, met als verschil dat ik fundamentalistische christenen wel hun geloof gunde, mits ze dit niet oplegden aan mensen die anders waren. De militante seculier is nog altijd een stuk toleranter dan een militante gelovige.

Inmiddels zijn we vijf jaar verder en ben ik milder over het christelijk geloof gaan denken, maar de negatieve emoties over onversneden fundamentalisme blijven. In tegenstelling tot de conservatieve publicist Bart Jan Spruyt was ik dan ook aangenaam verrast toen ik hoorde dat de stichting Tot Heil des Volks het roer nu compleet heeft omgegooid. Wat is namelijk het geval? Henk van Rhee, die begin 2015 overleed, heeft plaatsgemaakt voor de vrijgemaakt-gereformeerde dominee Gert Hutten, die de stichting meer is gaan runnen als een professioneel bedrijf. Hutten heeft de fundamentalistische randjes van de organisatie afgevijld. Het ‘profetische’ e-magazine Habakuk.nu werd uit de lucht gehaald en het werk van Different lijkt langzaam uit te doven.

Spruyt betreurt deze ontwikkelingen, omdat het element van evangelisatie sinds de negentiende eeuw een kernonderdeel was van de stichting Tot Heil des Volks. Ik daarentegen juich deze veranderingen toe, omdat het ongezouten, agressieve fundamentalisme op Habakuk.nu (toegegeven, ik las deze stukjes graag om van de kerk te ‘genezen’, dat hielp) en de ‘hulp’ van Different aan homo’s mij misselijk maken. Different gaf trouwens ook voorlichtingsmateriaal uit voor christelijke scholen over homoseksualiteit, met als doel protestantse leerlingen met fundamentalistische opvattingen te indoctrineren. De vrijgemaakte organisatie Contrario en ook de aan de SGP-zuil gelieerde organisatie RefoAnders hebben het een stuk fatsoenlijker aangepakt. RefoAnders wijst vanuit de Bijbel weliswaar de homoseksuele praxis af en is van mening dat christelijke homo’s celibatair moeten leven, maar erkent dat mensen als homo geboren konden worden en komt niet met idiote theorieën dat het allemaal aangeleerd is en dus veranderd kan worden.

De stichting tot Heil des Volks zal steeds meer op het Leger des Heils gaan lijken, zo voorspelt Spruyt. De inspiratie is nog steeds christelijk, maar evangelisatie neemt geen centrale plaats in het werk meer in. Zal dit betekenen dat het vuur op termijn zal uitdoven? Of kan de stichting tot Heil des Volks het op zich niet verkeerde idee van christelijke naastenliefde nu eindelijk op een positieve manier vorm gaan geven, dus zonder hel en verdoemenis, pathetische profetie en homohealings? Ik hoop het laatste, want dan zal de stichting pas echt tot heil des volks zijn.

 

Afbeelding: Henk van Rhee (1952-2015). Wikipedia / Wikimedia Commons