Druk drievoudig demonstratiedagje met Leon Korteweg.

Gisteren stond er een trio aan protesten gepland in Nijmegen: Vrijheid voor Nationalisten (extreemrechtse neonazi’s; midden), Nijmegen tegen Racisme (extreemlinkse antifascisten; boven) en Bite Back (veganisten tegen dierenleed; onder). Een week geleden al bepaalde de gemeente dat ze niet alle drie tegelijk in het centrum van de stad mochten demonstreren. De nationalisten werden daarom verplaatst naar een parkeerplaats op de woonboulevard in Nijmegen Dukenburg. Desondanks werd toch gevreesd voor een clash tussen de groepen. De veganisten stelden zich onpartijdig op, niet links of rechts. In de praktijk echter zijn ze bondgenoten van de antifascisten, bleek na een rondvraag bij activisten van Bite Back, die vanaf 12:00 op Plein 1944 stonden te flyeren tegen dierenleed. Eén van hen wist te vertellen dat de antifascisten van plan waren om de confrontatie te zoeken in Dukenburg, en niet – zoals aangekondigd – op een nog onbekend tijdstip te verzamelen op de Van Schaijk Mathonsingel in het centrum.

Weinig maar luide betogers

Daarop pakte ik mijn stalen ros om in de snikhete Nijmeegse zon te observeren of les extrêmes se touchent aan de Wijchenseweg om 14:00. Het bleek kleiner dan gedacht: een handjevol (hooguit 10) antifascisten stond te roepen en toeteren om de megafoon-toespraak van 25 neonazi’s met vlaggen en spandoeken zo’n 40 meter verderop te overstemmen. Daartussen stonden zo’n 5 agenten, maar in busjes op verschillende plekken verderop was nog veel meer blauw met gele hesjes op straat. Verreweg de meeste aanwezigen, een stuk of honderd, waren echter slechts te voet, op de fiets of in de auto aan het waarnemen wat er gebeurde (soms met telefoon) zonder een kant te kiezen.

In een wat onhandige speech trachtte een nationalist een geschiedenislesje te vertellen, waar weinig van te verstaan was behalve wat jaartallen en dat het ging over verzet tegen immigranten en ISIS, voor vrijheid van meningsuiting en vrijlating van zogenaamd onterecht gearresteerde ‘nationalisten’. Eén voorbeeld hiervan was de 5 rechtsextremisten die 4 jaar cel kregen voor het gooien van een brandbom tegen een Enschedese moskee; een daad die de rechter als ‘terrorisme’ bestempelde. Interessant alternatief feit: volgens de nazispreker was het slechts een ‘bierflesje’ en zitten de nationalistische kameraden onschuldig vast.
De vlaggen vertoonden de zwarte zon, de spandoeken de teksten ‘Moord verjaart niet’, ‘Landstorm Nederland RVF’ (Racial Volunteer Force) en Defend Europe. Met uitzondering van dat laatste zijn die symbolen de afgelopen 10 jaar niet veranderd; we hebben hier te maken met extreemrechts, niet zozeer alt-rechts (Baudet) of radicaal-rechts (Wilders). Het zijn neonazi’s die het woord ‘nationalist’ als eufemisme hanteren. Blanke twintigers en dertigers, meestal jongens met kaalgeschoren hoofden of petjes.

Extreemlinks versus extreemrechts

Naarmate de speech haar einde naderde en al helemaal daarna gingen de neonazi’s steeds meer reageren op het extreemlinkse geroeptoeter (“Alerta, alerta, antifascista!”) achter de heg, die de parkeerplaats van de stoep scheidde. Een meisje met zonnebril en hoodie voerde hen aan: “Racisme?” – “NEE!” antwoordt de groep. “Fascisme?” – “NEE!” “Racisme? Fascisme?” – “NEE! NEE! NEE!” Eén met een bordje ‘Tolereer geen intolerantie’ rekende zich tot Artikel 1.

Interessant is dat de neonazi’s zichzelf geen ‘nazi’ of ‘fascist’ wilden noemen, maar wel hun tegenstanders hiervan beschuldigden. De megafoon brulde: ‘Vrijheid van meningsuiting geldt niet alleen voor linkse fascisten, maar ook voor’…*moment van twijfel*… ‘nationalisten!’ Zichzelf ‘rechtse fascisten’ noemen ging blijkbaar toch een stap te ver. Op een ander moment hadden ze echter geen probleem met de nazileus ‘Vrij, sociaal en nationaal!’ Over en weer riepen demonstranten ‘Kom hier dan!’ en op een zeker ogenblik liepen enkele kaalkopjes richting de antifascisten om een gevecht op te zoeken. ‘Mensen, laat je eigen niet provoceren,’ zei de nazileider, maar zijn gezag werd half genegeerd. ‘Nijmegen moet jullie niet, oprotten!’ riepen de linksextremisten terug. Daarop verrieden enkele nationalisten met het scanderen van ‘Rotterdam Hooligans!’ dat ze niet uit de omgeving afkomstig waren en enkel naar Havana aan de Waal kwamen om te provoceren. De politie probeerde de gemoederen te bedaren.

 

Uiteindelijk bleef het bij woorden en rond 14:33 bliezen de rechtsextremisten de aftocht richting het station onder politiebegeleiding. Zij probeerden nog antifaposters aan muren af te scheuren en hun eigen stickers er overheen te plakken. De nazileider gaf nog een kort interview aan radio N1 en dat was dat. Het bleek marginaler en minder gevaarlijk dan aanvankelijk het geval leek, de orde werd goed gehandhaafd en het was zo weer voorbij. Terug in het centrum was er nog steeds geen antifascist op de singel te bekennen; zij leken het na de confrontatie ook mooi geweest te vinden.

Stil protest tegen dierenleed

De veganisten (waaronder Michelle van Doorn) stonden echter nog steeds zwijgzaam maar trots opgesteld in een driehoek met posters die dierenleed uit de intensieve veehouderij vertoonden aan het winkelend publiek. Vergeleken met het tafereel op de Dukenburgse boulevard was dit protest een oceaan van rust, en kreeg je als toevallige passant veel eerder de neiging om eens een praatje te maken met de demonstranten. Sommigen van hen deelden folders uit of hadden inderdaad gesprekken met voorbijgangers die benieuwd waren waar het over ging. Bij een kraam was veel merchandise en informatiemateriaal te vinden, waaronder boeken en DVD’s (bijvoorbeeld Weet wie je eet en Cowspiracy).

Ik heb mezelf onderworpen aan een korte documentaire met een 3D-virtual realitybril (de ‘iAnimal’) en koptelefoon. De Britse actrice Evanna Lynch (bekend van haar rol als Luna Lovegood oftewel Loena Leeflang uit Harry Potter) vertelde over dierenleed in de zuivelindustrie, dat zich 360 graden om mij heen afspeelde. Te zien was hoe jonge mannelijke kalfjes meteen na geboorte van hun moeder worden gescheiden en afgemaakt, hoe een uitgemolken koe wordt doodgeschoten en daarna haar keel doorgesneden. Wegkijken heeft weinig zin; je staat in een slachthuis en het bloed vloeit over de vloer waar je op staat…

Bite Back-activiste Susan legde uit dat volgens haar alleen een vriendelijke vorm van protest werkt. Met schreeuwen en schelden luistert er niemand, zei ze. Bij één demonstratie tegen het Harderwijkse dolfinarium werd dat veelvuldig gedaan en zij is daar dan ook voortijdig weggegaan; met andere protesten had ze wel goede ervaringen. Ook is ze van mening dat activisme wel gestoeld moet zijn op feiten; films zoals Cowspiracy en What the Health zijn niet zo betrouwbaar en wetenschappelijk. ‘Bovendien zijn die twee, en ook het beter onderbouwde Earthlings, heel erg Amerikaans. Wie dat ziet, zegt dan vaak: ‘Ja maar dat gebeurt bij ons niet hoor!’ Daarom is het goed dat er van Animal Rights beelden opdoken uit het Belgische horrorslachthuis in Tielt; het vlees daarvan lag en ligt ook in Nederlandse schappen.’

Fotocollage: Leon Korteweg
Laatst geüpdate op 1-9-17.