Op de demonstratie Nijmegen against Hate werd opgeroepen tot liefde, tolerantie en dialoog met andersdenkenden, ‘van extreemlinks tot extreemrechts’, had organisator Kate Japaridze gezegd. Toch werd de sfeer plots grimmig toen een uitgesproken rechtse spreker het podium betrad, die uiterst linkse demonstranten in het publiek niet tolereerden, uitscholden en probeerden te overschreeuwen. Michael Jansen werd door Nijmeegse antifascisten geïdentificeerd als ‘Pegida spreker’ [sic], maar volgens Elsevier-journalist en onderzoeker Nikki Sterkenburg ligt dat wat genuanceerder: hij is eerder een ‘freelancer die aan verschillende rechtse demo’s meedoet zonder echt ergens bij te horen.’

 

‘Open podia voor iedereen’, maar met de kennis van nu…

De organisatie had van tevoren een oproep gedaan aan iedereen die iets wilde zeggen om zich aan te melden als spreker. Organisator Daniel Schilling bevestigde dat Jansen zich volgens deze normale procedure aangemeld en op het officiële programma stond. Hij heeft dus niet eens gebruik gemaakt van de twee open mic-sessies, waarbij zonder enig overleg iedereen het podium op kon springen, inclusief ondergetekende.

FacebookberichtLeon

Facebookbericht van de organisatie: ‘mensen in de straat’ ‘met echte meningen’ moesten ‘zich laten horen’.

Het was dus een doelbewuste keuze van de organisators om hem te laten spreken. In de achtergrond mijn video-opname lijkt het erop dat hij – achter spreker Lisa Westerveld – met Schilling (in oranje hesje) nog even overlegt. Schilling zegt dat Jansen wel had aangegeven rechts te zijn en een boodschap te hebben ‘wellicht dingen zou zeggen die niet met onze visie zouden stroken’.

Na enige twijfel heeft men hem toch toegelaten. ‘Ik vond dat een open podium voor iedereen moet zijn en het ging om liefde en het samenbrengen van mensen. Wat is dan mooier dan iemand met rechtse opvattingen ook een plek geven om tegen haat te getuigen (linkse haat is net zo slecht als rechtse haat)?’ Ze hebben hem verder echter niet gescreened. Als ze hadden geweten dat hij dergelijke uitspraken zou gaan doen en een Pegida-aanhanger was, dan zouden ze hem hebben geweigerd, zegt Schilling. Ze hebben echter geen spijt van hoe het is gegaan, maar een volgende keer zouden ze het ‘wellicht anders aanpakken’. Dat rechtse mensen een tegengeluid willen laten horen is hun ‘goed recht’, maar deze setting was naar Schillings mening niet de juiste voor een dialoog.

 

‘We zijn hier toch voor dialoog?’

De kleine minderheid aan extreemlinkse antifascisten in het publiek herkenden Jansen in ieder geval meteen. Zodra hij het woord kreeg, begonnen zij te schelden en roepen dat hij geen recht van spreken had hier. De rest van de deelnemers was verbaasd en snapte niet wat er aan de hand was. Daarop zeiden de anarchisten dat hij een fascist en een nazi was en moest oprotten naar huis, en wij niet konden toelaten dat op een antihaatdemo haat zou worden gezaaid. Een enkeling (waaronder ikzelf) reageerde op deze botte afwijzing met ‘Laat hem gewoon spreken!’, ‘Vrijheid van meningsuiting!’ en ‘We zijn hier toch voor dialoog?’, maar dat hielp niet. Zij begonnen langdurig te scanderen ‘Toen niet, nu niet, nooit meer fascisme!’ en bleven proberen zijn toespraak te verstoren, zij het louter verbaal, zonder geweld.
Schilling kwam het podium op en onderbrak Jansen even om te zeggen dat we het niet met de spreker eens hoeven te zijn, maar wel hem de kans moesten geven om zijn mening te uiten. Op deze verklaring volgde spontaan applaus van een tot dan toe zwijgende meerderheid. De antifascisten spraken dus bij lange na niet namens iedereen door Jansen van het podium te willen weren.

Organisator Schilling (in oranje hesje) maant protesterende deelnemers tot kalmte en om Jansen (rechts naast hem) een kans te geven om zijn mening te uiten, ook al hoeft het publiek het met die mening niet eens te zijn.

Organisator Schilling (in oranje hesje) maant protesterende deelnemers tot kalmte en om Jansen (rechts naast hem) een kans te geven om zijn mening te uiten, ook al hoeft het publiek het met die mening niet eens te zijn.

 

‘Dan ben je uit op gedoe’

Achteraf zegt Schilling persoonlijk dat het hem steekt dat sommige antifascisten blijkbaar al wel wisten wie Jansen was, maar de organisatie niet hadden gewaarschuwd en in plaats daarvan zelf met een megafoon naar de demo waren gekomen. ‘Dan ben je uit op gedoe en streef je niet samenwerking.’ Uiteindelijk heeft het ‘van beide kanten, zowel van Jansen als de protesteerders, niet geholpen in de boodschap dat we het samen moeten doen.’

Mede omdat ik aan verschillende mensen om hun mening vroeg over wat er aan het gebeuren was, heb ik weinig meegekregen van wat Jansen nou eigenlijk te melden had. Hij vertelde onder meer dat hij ‘geen nazi’ was en niet als zodanig weggezet wilde worden. Het luidruchtige protest liet hem duidelijk niet onberoerd, hij maakte een wat onzekere indruk, maar toch wilde hij graag gehoord worden. Hij sprak onder meer over de massa-aanrandingen in Keulen en andere Duitse steden met oud en nieuw 2015-16 en zijn weerstand tegen de komst van vluchtelingen met een andere cultuur. Ook extreemlinks geweld tegen hem en andere rechtse activisten kwam ter sprake, waarbij hij daadwerkelijk bang leek. Hij eindigde met ‘Ik wens iedereen hier een vreedzaam leven en een vreedzaam Nederland.’

 

Pow‘Nieuws’ = propaganda

Toen hij afsloot, gebeurde wat ik al zag aankomen: een cameraploeg van PowNed met de beruchte roze microfoon liep af op één van de demonstranten die met luide stem protesteerden tegen spreektijd voor Jansen. Zij hield een bord met ‘Punch Nazis’ en ‘Fight fascism’ omhoog toen zij ongevraagd overvallen werd waarom zij zo boos was dat er een rechtse spreker op het podium stond. Pow‘Nieuws’ kennende zou er een ‘interview’ van verschillende minuten volgen waarin de ondervraagde zodanig wordt geprovoceerd dat zij kwaad of agressief reageert en die paar seconden er dan uit worden geknipt en uitgezonden. Ik besloot daarom het interview te filmen vanuit een andere hoek (daarom ben ik zelf ook in beeld bij PowNed) om zo te laten zien hoe PowNed interviewt. Ik heb een deel gemist en niet zo’n goede microfoon, maar het wordt wel duidelijk dat de geïnterviewde helemaal geen zin had in het gesprek en hem vertelde weg te gaan, terwijl die steeds maar weer indringend vroeg ‘Maar waarom ben je nou zo boos?’

Mijn voorspelling klopte. Volgens mijn opnamegegevens duurde het ‘gesprek’ meer dan 4 minuten, en daarvan werden ca. 40 seconden uitgezonden.
De rest van de 2:17 minuten die PowNed aan dit item besteedde bestond uit mensen die verlegen waren voor de camera en daardoor niet meteen uit hun woorden konden komen, de speech van Jansen en een hupsende man. Die laatste merkte verongelijkt op dat hij eveneens een heel lang interview had gegeven dat er verder geheel uitgeknipt was.

FacebookberichtLeon1

Ook gemeenteraadslid Yurre Wieken, nota bene de eerste spreker, zag niets van zijn lange interview terug. Blijkbaar gaven wij te redelijke argumenten, redeneerden zij. In tegenstelling tot de demo-organisatie, wil PowNed helemaal niet ‘de echte mening van mensen in de straat horen’, alleen als dit rechtse mensen zoals Jansen zijn. Ondertussen is de PowNed-video wel 128.000 keer bekeken op Facebook en 31.000 keer op YouTube. Dat de comments eronder vol staan met mensen die alle demonstranten voor gek verklaren, ze uitlachen en uitschelden, zal niemand verbazen.

 

‘Verleen geen legitimiteit aan extreem-rechts’

Ik zag dat al voor me en wilde daarom de demonstante de kans geven om in een rustige omgeving nog eens beleefd te interviewen. Waarom was zij nou op de demo gekomen, wat gebeurde er eigenlijk en waar staat ze echt voor i.p.v. hoe zij over enkele uren zou worden bespot door tienduizenden mensen door de inhoudsloze propaganda die PowNed ervan zou bakken. Dat ik het zelf ook oneens met haar zou gaan zijn op verschillende punten, was minder belangrijk dan dat haar standpunt eerlijk zou worden weergegeven.

Ze heet Eva, 28 jaar, cultureel antropoloog uit Arnhem en twijfelt om ‘zo links mogelijk’ (de Stemwijzer adviseerde haar de Partij voor de Dieren) of helemaal niet te stemmen bij de komende verkiezingen. Wat haar betreft had de organisatie het recht om Jansen spreektijd geven, maar hadden zij en haar antifascistische vrienden ook het recht om luidkeels van leer te trekken tegen deze gang van zaken. ‘Ik denk dat we meerdere tactieken moeten toestaan en gebruiken om de opkomst van extreemrechts te stoppen. (…) Die uitspraken van Wilders over ‘minder Marokkanen’ bijvoorbeeld, dat moet toch niet een acceptabele positie zijn om in te nemen? Als je dat behandelt als een legitiem spreekpunt, dan verleen je daar zelf ook legitimiteit aan.’

Zelf riep ze onder meer ‘Rot op!’ en ‘Ga naar huis!’ tegen Jansen. Ik vroeg haar of het inzetten van spreekkoren zoals dat in Steenbergen gebeurde bij het openbaar debat over een AZC, waar een voorstander werd overstemd door de leus ‘Daar moet een piemel in!’ Eva antwoordde: ‘Ik vind de seksistische insteek daarvan absoluut verkeerd. (…) Maar dat zij spreekkoren willen inzetten, moet dat op zich kunnen, het hangt alleen af van met welke insteek ze dat doen.’
Daarom mag iemand wél aangevallen worden op het soort mening dat hij uit – in dit geval een radicaal-rechtse – want een mening kun je veranderen, dingen zoals sekse, huidskleur en seksuele voorkeur niet. ‘Het is een bewuste keuze om de maatschappij te polariseren en de problemen bij vluchtelingen te leggen,’ meent Eva. ‘Het aanwijzen van een zondebok waartegen wij ons allemaal zouden moeten verenigen is het begin van fascisme. Dat zag ik terug in de woorden van die man en dat laat ik niet zomaar gebeuren.’

Het volledige interview is hier te bekijken:

 

Foto’s: Leon Korteweg

 

Eerder vanavond schreef Leon Korteweg dit algemene stuk over de demonstratie.